مونو اتیلن گلایکول (مونواتیلن گلیکول یا MEG، فرمول C₂H₆O₂) مایعی بیرنگ، بیبو و شیرینمزه است که ماده اولیه اصلی PET و الیاف پلیاستر و جزء اصلی ضدیخهاست. در این راهنما فرق MEG و DEG، کاربردها، گریدهای فیبر و صنعتی و نکات خرید و نگهداری آن را میخوانید.
مونو اتیلن گلایکول (MEG) چیست؟
مونو اتیلن گلایکول با نامهای مونواتیلن گلیکول، منو اتیلن گلایکول و اتیلن گلیکول هم شناخته میشود (Ethylene Glycol، شماره CAS: 107-21-1). سادهترین عضو خانواده گلایکولهاست و دو گروه هیدروکسیل دارد. طبق مشخصات صفحه محصول، جرم مولی آن ۶۲.۰۷ g/mol، چگالی ۱.۱۱ g/cm³، نقطه جوش ۱۹۷ درجه و نقطه ذوب منفی ۱۳ درجه سانتیگراد است؛ کاملاً در آب حل میشود و رطوبتگیر است.
MEG از واکنش اتیلن اکسید با آب تولید میشود؛ در همین واکنش مقداری دیاتیلن گلایکول (DEG) و تریاتیلن گلایکول (TEG) هم بهعنوان محصول جانبی به دست میآید که بعداً در برجهای تقطیر جدا میشوند.
شیمکسا مونو اتیلن گلایکول با خلوص ۹۹.۸٪ از پتروشیمیهای مارون، شازند و مروارید عرضه میکند؛ مشخصات و بازه قیمت در صفحه مونو اتیلن گلایکول (MEG) آمده است.
فرق MEG و DEG چیست؟
DEG (دیاتیلن گلایکول، C₄H₁₀O₃) از دو واحد اتیلن گلایکول ساخته شده و سنگینتر است. بهطور کلی جرم مولی آن بیشتر (حدود ۱۰۶)، نقطه جوش آن بالاتر (حدود ۲۴۵ درجه) و ویسکوزیتهاش بیشتر از MEG است.
| معیار | MEG | DEG |
|---|---|---|
| نام کامل | مونو اتیلن گلایکول | دیاتیلن گلایکول |
| فرمول | C₂H₆O₂ | C₄H₁₀O₃ |
| جرم مولی | حدود ۶۲.۰۷ g/mol | حدود ۱۰۶.۱۲ g/mol |
| نقطه جوش | حدود ۱۹۷ °C | حدود ۲۴۵ °C |
| جایگاه در تولید | محصول اصلی هیدراتاسیون اتیلن اکسید | محصول جانبی همان فرایند |
| کاربردهای شاخص | PET و الیاف پلیاستر، ضدیخ، صنعت گاز | رزین پلیاستر غیراشباع، پلیاورتان، حلال و نرمکننده |
| نقش در تولید PET | ماده اولیه | ناخالصی نامطلوب؛ مقدار آن در گرید فیبر کنترل میشود |
MEG جای DEG را نمیگیرد
DEG ناخالصی رایج در MEG است و مقدار آن در گریدهای حساستر محدود میشود. این دو ماده را بهجای هم نخرید: مصرف اشتباه میتواند کیفیت محصول نهایی را خراب کند. نام، فرمول و CAS را در سفارش و برگه آنالیز تطبیق دهید.
کاربردهای MEG: PET، ضدیخ، نساجی و گاز
پلیاستر و PET
بزرگترین مصرف MEG در جهان تولید PET است؛ MEG در واکنش پلیمریزاسیون با ترفتالیک اسید (یا استر آن) رزین PET برای بطری یا الیاف پلیاستر برای نساجی میسازد. چون خلوص MEG مستقیماً روی رنگ و خواص PET اثر میگذارد، در این کاربرد گرید و کنترل ناخالصیها اهمیت زیادی دارد.
ضدیخ و مایع خنککننده
MEG نقطه انجماد آب را پایین میآورد و در ضدیخ خودرو و مبدلهای حرارتی به کار میرود. توضیح کاملتر این کاربرد در مقاله مونو اتیلن گلایکول (MEG) چیست؟ از ضدیخ خودرو تا تولید الیاف پلیاستر آمده است.
صنعت گاز
MEG بهعنوان مهارکننده تشکیل هیدرات و ماده جاذب رطوبت در خطوط گاز استفاده میشود؛ جزئیات این بخش هم در همان مقاله آمده است.
رزین پلیاستر و سایر صنایع پلیمر
MEG در تولید رزین پلیاستر و برخی پلیمرهای دیگر هم مصرف میشود.
گریدهای MEG: فیبر و صنعتی
در بازار، MEG بر اساس مصرف نهایی به چند گرید تقسیم میشود. گرید فیبر (پلیمری) برای الیاف پلیاستر و PET سختگیرانهترین مشخصات را دارد؛ گرید صنعتی یا ضدیخ برای کاربردهایی مثل ضدیخ، مبدل حرارتی و مصارف عمومیتر استفاده میشود.
پارامترهایی که در گرید فیبر دقیقتر کنترل میشوند شامل خلوص، میزان DEG، آب، اسیدیته، آلدهیدها، آهن، رنگ (APHA) و میزان عبور نور فرابنفش (UV) هستند. مقدار مجاز هر پارامتر را از استاندارد مصرفکننده و مشخصات تولیدکننده بگیرید؛ این مقاله عدد قطعی نمیدهد.
طبق صفحه محصول، MEG شیمکسا با خلوص ۹۹.۸٪ و درجه «صنعتی / پلیمری / ضدیخ» معرفی شده است. اگر برای الیاف پلیاستر یا PET میخرید، پیش از سفارش برگه آنالیز بچ و مشخصات فیبر را از کارشناس بخواهید و با استاندارد خط تولید خود تطبیق دهید.
نکات خرید مونو اتیلن گلایکول
۱. کاربرد نهایی (PET و الیاف، ضدیخ، مصرف عمومی) را مشخص کنید تا گرید درست انتخاب شود.
۲. برگه آنالیز بچ را با پارامترهای مورد نیاز خود (خلوص، DEG، آب، آلدهید، آهن، رنگ) بخواهید و با استاندارد خود تطبیق دهید.
۳. بستهبندی را انتخاب کنید: بر اساس صفحه محصول، تانکر فله یا بشکه ۲۲۰ لیتری. شیوه تحویل انبار و درب کارخانه (EXW) است.
۴. قیمتها را با گرید، بستهبندی و شیوه تحویل یکسان مقایسه کنید.
قیمت MEG به تولیدکننده، نوع بستهبندی، حجم سفارش و نرخ روز بستگی دارد. عوامل مؤثر آن طبق صفحه محصول شامل قیمت اتیلن اکسید و اتیلن، هزینه انرژی پتروشیمیها، نرخ ارز و هزینه حمل تانکری و تقاضای صنایع PET و ضدیخ است. برای قیمت روز از صفحه قیمت و خرید مونواتیلن گلیکول استعلام بگیرید. برای فهم سازوکار کلی قیمتگذاری محصولات پتروشیمی، مقاله قیمت مواد شیمیایی در بورس کالا چطور تعیین میشود؟ را هم ببینید.
استعلام قیمت همین حالا
کارشناس فروش تا کمتر از ۱۰ دقیقه تماس میگیرد.
بستهبندی، حمل و تخلیه MEG
تانکر فله برای مصرف حجمی مثل واحدهای پلیمری و تولید ضدیخ مناسب است و بشکه ۲۲۰ لیتری برای مصرف کمتر. بشکه باید تمیز، خشک و دربسته باشد و پلمپ آن سالم باشد؛ چون MEG رطوبتگیر است و جذب آب یا آلودگی کیفیت آن را کاهش میدهد.
پیش از تخلیه، برچسب و شماره بچ را با برگه آنالیز تطبیق دهید و مطمئن شوید پمپ، شیلنگ و مخزن مقصد تمیز و خشکاند و قبلاً با ماده ناسازگار پر نشدهاند. برای تخلیه تانکر، وزن ناخالص و خالی را با باسکول کنترل کنید؛ نکات بیشتر در مقاله ترفندهای تقلب در خرید مواد شیمیایی و راه تشخیص جنس اصل آمده است.
نگهداری و ایمنی مونو اتیلن گلایکول
MEG رطوبتگیر است؛ ظرف را دربسته نگه دارید تا آب جذب نکند، بهویژه برای مصارف پلیمری. طبق صفحه محصول، آن را در ظروف پلیاتیلن یا استیل ضدزنگ و در محیط خنک و دارای تهویه نگه دارید. ظروف زنگزده یا آلوده به آهن میتوانند رنگ و کیفیت را کاهش دهند.
MEG در صورت بلعیدن سمی است و بر کلیه و سیستم عصبی اثر میگذارد. طعم شیرین آن خطر مسمومیت تصادفی کودکان و حیوانات را بالا میبرد؛ ظروف را برچسبدار و دور از دسترس نگه دارید و بشکه خالی را هرگز برای آب آشامیدنی یا مواد غذایی استفاده نکنید. در صورت بلعیدن فوراً به پزشک مراجعه کنید و در تماس با پوست با آب و صابون بشویید.
MEG نقطه اشتعال بالایی دارد و قابل احتراق است، نه بهشدت اشتعالپذیر؛ با این حال دور از شعله و منابع حرارتی نگه دارید.
سوالات متداول
MEG همان مونو اتیلن گلایکول است؟
بله. MEG مخفف انگلیسی Monoethylene Glycol است و مونو اتیلن گلایکول، مونواتیلن گلیکول، منو اتیلن گلایکول و اتیلن گلیکول همگی نامهای رایج فارسی آن هستند؛ شماره CAS همه 107-21-1 است.
فرق مونو اتیلن گلایکول و دیاتیلن گلایکول چیست؟
DEG سنگینتر است (جرم مولی حدود ۱۰۶ در برابر ۶۲.۰۷) و نقطه جوش بالاتری دارد. DEG محصول جانبی تولید MEG و در PET ناخالصی نامطلوب است؛ این دو ماده جایگزین هم نیستند.
گرید فیبر MEG چیست؟
گرید فیبر یا پلیمری برای تولید الیاف پلیاستر و PET است و پارامترهایی مثل DEG، آب، اسیدیته، آلدهیدها، آهن، رنگ و عبور UV در آن سختگیرانهتر کنترل میشود. مقدار مجاز هر پارامتر را باید از استاندارد مصرفکننده و برگه آنالیز بچ بگیرید.
قیمت مونو اتیلن گلایکول چقدر است؟
قیمت MEG به تولیدکننده (مارون، شازند یا مروارید)، بستهبندی (تانکر یا بشکه)، حجم سفارش و نرخ روز بستگی دارد. بازه قیمت در صفحه محصول درج شده و قیمت نهایی با تأیید کارشناس فروش اعلام میشود.
آیا MEG سمی است؟
بله، در صورت بلعیدن سمی است و بر کلیه و سیستم عصبی اثر میگذارد. دور از کودک و حیوان، در ظرف برچسبدار نگه دارید و در صورت بلعیدن فوراً به پزشک مراجعه کنید.
MEG با چه بستهبندیهایی عرضه میشود؟
طبق صفحه محصول، بهصورت تانکر فله یا بشکه ۲۲۰ لیتری و با تحویل از انبار و درب کارخانه (EXW).




